นายสุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กล่าวว่า หลังการประกาศกฎกระทรวงกำหนดให้สัตว์ป่าบางชนิดเป็นสัตว์ป่าคุ้มครอง (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2569 ในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 2569 และมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 1 กันยายน 2569 ส่งผลให้ "นกปรอดหัวโขน" หรือ “นกกรงหัวจุก” พ้นจากบัญชีสัตว์ป่าคุ้มครอง สามารถเพาะเลี้ยง ขยายพันธุ์ และซื้อขายได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย ภายใต้หลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง ซึ่งการปลดล็อกครั้งนี้เป็นการเปิดโอกาสให้ประชาชน โดยเฉพาะประชาชนในพื้นที่ภาคใต้ที่มีวิถีและวัฒนธรรมการเลี้ยงนกกรงหัวจุกมาอย่างยาวนาน สามารถเพาะเลี้ยงและต่อยอดเป็นอาชีพ สร้างรายได้ และพัฒนาไปสู่สัตว์เศรษฐกิจได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย

ขณะเดียวกันกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมยังให้ความสำคัญกับการอนุรักษ์ประชากรนกในธรรมชาติอย่างเข้มข้น จึงกำหนด 3 มาตรการสำคัญ เพื่อสร้างสมดุลระหว่างการใช้ประโยชน์กับการอนุรักษ์อย่างยั่งยืน ประกอบด้วย

มาตรการที่ 1 คุ้มครองนกในพื้นที่ป่าอย่างเข้มข้น กระทรวงทรัพย์ฯ จะเดินหน้าบังคับใช้กฎหมายเพื่อปกป้องนกปรอดหัวโขนในพื้นที่ธรรมชาติ ทั้งอุทยานแห่งชาติ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า ป่าสงวนแห่งชาติ และพื้นที่ห้ามล่าสัตว์ป่า โดยเพิ่มการลาดตระเวนเชิงรุก ตั้งด่านตรวจ สกัดกั้นการลักลอบดักจับ และขยายผลปราบปรามเครือข่ายค้าสัตว์ป่าผิดกฎหมาย พร้อมพัฒนาระบบข่าวกรองและฐานข้อมูล รวมถึง สร้างเครือข่ายความร่วมมือกับประชาชนในพื้นที่

มาตรการที่ 2 กำกับดูแลนกนอกพื้นที่ป่าอย่างเป็นระบบ โดยร่วมกับสมาคมและเครือข่ายผู้เลี้ยง สำรวจและขึ้นทะเบียนนก รวมถึง ควบคุมการเคลื่อนย้ายนกให้เป็นไปตามกฎหมาย พร้อมยกระดับสวัสดิภาพสัตว์ และส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนและกลุ่มผู้เลี้ยง เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจและจิตสำนึกด้านการอนุรักษ์

มาตรการที่ 3 ยกระดับการเพาะพันธุ์ให้ถูกต้องตามกฎหมาย กระทรวงทรัพย์ฯ จะส่งเสริมมาตรฐานฟาร์มและกรงเลี้ยง สนับสนุนให้มีผู้เชี่ยวชาญดูแล ขึ้นทะเบียนฟาร์มเพาะพันธุ์ และจัดทำเครื่องหมายประจำตัวนกตามมาตรฐานเดียวกัน รวมทั้ง จัดทำฐานข้อมูลผู้เลี้ยงทั่วประเทศและเผยแพร่องค์ความรู้ทางวิชาการ เพื่อผลักดันการเพาะพันธุ์เชิงพาณิชย์ให้มีมาตรฐาน สร้างอาชีพและรายได้ควบคู่กับการอนุรักษ์

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ย้ำว่า รัฐบาลและกระทรวงทรัพย์ฯ ต้องการให้การปลดล็อกนกกรงหัวจุกเกิดประโยชน์กับประชาชนอย่างแท้จริง ทั้งในด้านวิถีชีวิต การสร้างอาชีพ และเศรษฐกิจชุมชน แต่ต้องไม่เปิดช่องให้เกิดการลักลอบจับนกจากธรรมชาติ โดยจะติดตามสถานการณ์ประชากรนกในธรรมชาติอย่างต่อเนื่อง พัฒนาฐานข้อมูลและองค์ความรู้ทางวิชาการเพื่อใช้ประกอบการบริหารจัดการ ในอนาคตพบการลักลอบจับนกจากธรรมชาติส่งผลกระทบต่อประชากรนกปรอดหัวโขน กระทรวงทรัพย์ฯ จะติดตามประเมินสถานการณ์และพิจารณามาตรการที่เหมาะสม รวมถึง การเสนอให้นกปรอดหัวโขนกลับเข้าสู่บัญชีสัตว์ป่าคุ้มครองหากมีความจำเป็น เพื่อรักษาสมดุลระหว่างการใช้ประโยชน์ของประชาชนกับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน